Анагаах Ухааны сайт - Ýä ýñ ýìãýãø¿¿ëýõ ìåõàíèçì
Tag Board
200

Эрүүл мэнд

Ýä ýñ ýìãýãø¿¿ëýõ ìåõàíèçì

Ýä ýñ ýìãýãø¿¿ëýõ ìåõàíèçì

Ìåíèíãîêîêêîîð ºâ÷ëºõºä íü äàðààõ õ¿÷èí ç¿éë íºëººëäºã.

¯¿íä:

1.    Ìåíèíãîêîêê õàìàð çàëãèóðò ºñ÷ ¿ðæèí, õàìàð çàëãèóðûí ýñä ïèëèãýýðýý áýõëýãäýõ

2.    Á¿ëýã áîëîí èéëäñèéí òºðºë ºâºðìºö ýñðýã áèå ¿¿ñýõ

3.    IgA-1 ïðîòåàçà íü ñàëñò áîëîí ø¿¿ðëèéí äàðõëàà ÷àäàìæèéí ýñýýñ çàéëñõèéõ íºõöºë á¿ðä¿¿ëýõ

4.    Àãààð äóñëûí çàìààð äàìæèí õàëäâàðëàõäàà ýíäîòîêñèí  ÿëãàðóóëàí ýä ýñèéã ýìãýãø¿¿ëýõ çýðýã õ¿÷èí ç¿éë áîëíî.

Àäãåçè

Ìåíèíãîêîêê àìüñãàë, õàìàð çàëãèóðûí ñàëñò á¿ðõýâ÷èéí õýâèéí õó÷óóð ýñèéí ðåöåïòîðò ïèëè (pili, Pil C) áîëîí áàêòåðèéí ãàäíà óóðãèéí ìîëåêóë (Opa, Opc)-ààð áýõëýãäýíý. Ýïèòåëü ýñ 7 õîíîã þìóó ñàð õ¿ðòýëõ õóãàöààíä áàêòåð ýä ýñèéã ýìãýãø¿¿ëýõã¿é áàéâàë øèíæ òýìäýã èëðýõã¿é áàéõ íºõöºë á¿ðäýíý.

Èíâàçè (áàêòåð ýä ýñýä íýâòðýõ)

Õýðýâ ìåíèíãîêîêêûí àäãåçèéí Opa ìîëåêóë èäýâõæèí Îðñ ìîëåêóë íèéëýãøèæ, èõ õýìæýýòýé õóðèìòëàãäàõàä õó÷óóð ýñèéí äîòîð íýâòýð÷ óëìààð õó÷óóð ýñèéí äîîä äàâõàðãàä ºñ÷ ¿ðæèíý. Ýíý ¿åä áàêòåðèéí ãàäóóð ïîëèñàõàðèäàí á¿ðõ¿¿ë ¿¿ñ÷ àìæààã¿é áàéíà. Ýä ýñ ýìãýãø¿¿ëýõ ìåõàíèçì

 

Ýñä áàêòåð ºñ÷ ¿ðæèí îëøðîîä öóñàíä íýâòýð÷ á¿õ áèåýð òàðõàõ áîëîìæ á¿ðäýõýä àäãåçèéí èäýâõèòýé ïèëèéí ýñä áýõëýãäýõ ýð÷èì íýìýãäýæ, êàïñóëûí ïîëèñàõàðèä ¿¿ñ÷ ìºí ïîëèñàõàðèä íü ñèàëûí õ¿÷èë àãóóëñàí ýñä õîëáîãäîõ ïðîöåññ óëàì èõýñäýã. Ìåíèíãîêîêê íàìèðàà õó÷óóð ýñèéã ãýìòýýæ, ø¿¿ðëèéí áîëîí ìåìáðàí äàâõàðãàä íýâòýð÷ ïîëèñàõàðèäàí êàïñóë íü ôàãîöèò ýñýýñ çàéëñõèéõ áîëîìæ á¿ðä¿¿ëäýã. ̺í á¿ðõ¿¿ëèéí ¿éë÷ëýëýýð õàâñàðãûí ¿éë÷ëýëä ºðòºõã¿é õàìãààëàãäàíà. Ò¿¿íýýñ ãàäíà ìåíèíãîêîêê ºñ÷ ¿ðæèõ ÿâöäàà IgA ïðîòåàçà ñèíòåçëýí õýñýã ãàçðûí ø¿¿ðëèéí IgA-ààñ ººðèé㺺 õàìãààëàõ áîëîìæòîé áîëäîã. ¯¿íòýé çýðýãöýí áàêòåðèéí ïèëè áîëîí Opa óóðãèéí ìîëåêóëûí ñýëãýëò õóðäàñ÷ àíòèãåí õóâèëáàð ¿¿ñýõ ïðîöåññ èäýâõæäýã. Ñóäàñíû äîòîð õàíà ãýìòýí, ñóäàñíû äîòîð õàíûí óÿí øèðõýã ¿ðýâñýæ, òðîìáîç á¿ðýëäýí, ñóäàñíû õàíàíä ýñèéí ¿õæèë áîëíî.

Áàêòåðèéí ºñºëò, õîðóó ÷àíàð îëîí äàâõàðãà áîëîí æèíõýíý àðüñíû õºõëºã, òîðëîã ýä, òýíä àãóóëàãäàõ àðòåðè, âåí, ëèìôèéí ýñ, ñàëñò á¿ðõýâ÷ ãýìòýíý. ªâ÷èí õ¿íäýðñýí ¿åä Âàòåðõîéñå Ôðèäåðèõñûí õàì øèíæ èëýð÷ öóñ á¿ëýãíýëòèéí ýìãýãøèëò, öóñàí ¿æëèéí øîê áîëîí õ¿íäðýõ àþóëòàé.

Áàêòåð öóñààð äàìæèí õýä õýäýí ýðõòýí ýä ýñèéã ¿ðýâñ¿¿ëýõèéí ñàöóó, ãýìòñýí ýä ýñèéí á¿òýö, ôèçèîëîãèéí ¿éë àæèëëàãàà ººð÷ëºãäºí ºâ÷íèé øèíæ áîëîí õóâèðíà. Öóñàíä áàéãàà ìåíèíãîêîêê öóñ òàðõèíû õîðèãèéã á¿ðä¿¿ëýã÷ àñòðîöèò ýñ áîëîí ò¿¿íèé öóñ, ìýäðýëèéí ºâºðìºö òîãòîëöîîã äàâæ lamina cribrosa-ààð äàìæèí òàðõè íóãàñíû øèíãýíä íýâòðýí îðíî.

Ìåíèíãîêîêê òàðõè íóãàñàíä èéíõ¿¿ íýâòðýí îðîõîä áàêòåðèéí ãàäíà á¿ðõ¿¿ëèéí Îðñ óóðãèéí ìîëåêóë, íóãàñíû ñóäàñíû ýïèòåëü ýñòýé õîëáîãäîõ êîìïëåìåíòàð á¿òýöòýé õîëáîîòîé. Òàðõè íóãàñíû øèíãýíä ìåíèíãîêîêê íýâòýð÷ îðñîíû äàðàà òýíä ºñ÷ ¿ðæèõ òààòàé íºõöºë á¿ðäýíý.

Òàðõè íóãàñíû øèíãýíä èììóíîãëîáóëèí, õàâñàðãà áîëîí äàðõëààíû áóñàä öèòîêèí õàíãàëòòàé õýìæýýòýé àãóóëàãäàõã¿é ó÷ðààñ ôàãîöèòûí ïðîöåññ ºðíºõã¿é. Áàêòåðèéí ýíäîòîêñèíû ñýäýýëòýýð àñòðîöèò ýñ, ìàêðîôàã ýñ, ñóäàñíû ýíäîòåëü ýñ, TNF àëüôà áîëîí IL-1 çýðýã öèòîêèí ÿëãàð÷ ìåíèíãèòèéí øèíæ òýìäãèéí èëðýëä øóóä íºëººëíº. Ò¿¿íýýñ ãàäíà ýñèéí äîòîðõè àäãåçèéí ìîëåêóë áîëîí ëèìôîöèòûí ãàäàðãóóãèéí èäýâõèò ìîëåêóë ñåëåêòèí, èíòåãðèí èõ õýìæýýòýé íèéëýãæèíý.

Ýíý ¿åýñ ãðàíóëîöèò ýñ íóãàñíû øèíãýíýýð äàìæèí òàðõèíû cistern magnum áîëîí aquaductus silvi ýñâýë ìîíðåéí í¿õ, ìîôàíäè, ëóøêèéí í¿õýýð cistern cerebello oblongata

õ¿ð÷ òàðõàõ àþóë ¿¿ñ÷ áîëíî. Íóãàñíû øèíãýíä ãðàíóëîöèò ýñýýñ ïðîòåàçà áîëîí õ¿÷èëòºðºã÷èéí ÷ºëººò ðàäèêàë, àðàõèäîíû õ¿÷èë ÿëãàð÷ ãàðíà.

Öóñ íóãàñíû õîðèãèéí çîõèöóóëãà àëäàãäàæ, öóñ òàðõè íóãàñíû øèíãýíèé õîîðîíäîõ äîòîîä îð÷íû òîãòìîë, òýíöâýðæèëò õóâüñ÷ ººð÷ëºãäºí òàðõè íóãàñíû ýìãýã ººð÷ëºëò áîëîí õóâèðíà. Ñóäàñíû ººð÷ëºëò íü òàðõèíû õ¿÷èëòºðºã÷èéí äóòàãäàëä õ¿ðãýæ, òàðõèíû õàâàãíàëò ¿¿ñýõ øàëòãààí áîëäîã. Ìåíèíãîêîêêûí øàëòãààíò ìåíèíãèòûí øèíæ òýìäýã èëýðíý. Òàðõèíû äàðàëò èõñýíý, öóñ äóòàãäàë èõñýíý.

Áàêòåðèéí øàëòãààíò ¿íäñýí ãóðâàí ººð÷ëºëò ãàðíà.

1.    Òàðõèíû ýä ýñ õàâàãíàõ

2.    Òàðõè íóãàñíû øèíãýíèé çîõèöóóëãà ñààòàõ

3.    Ýõëýýä òàðõèíû öóñ ýðãýëò îãöîì èõñýõýä äàðàà íü öóñàí õàíãàìæèéí äóòàãäàëä îðæ, òàðõèíû ýä ýñýä öýã÷èëñýí õàðâàëò èëýðíý.

Çóðãèéí òàéëáàð (äàðààãèéí õóóäàñ)

N.meningitidis õàìàð çàëãèóðò íýâòýð÷ ñîðìóóñã¿é ýïèòåëèéí ÑD46 (ìåìáðàíû êîôàêòîð óóðàã) ðåöåïòîðòîé ñîðìóóñèéíõàà (pili) òóñëàìæòàéãààð õîëáîãäñîí áàéäàã. Äàðàà íü Îðà áà Îðñ ãýñýí á¿ðõ¿¿ëèéí óóðãààðàà CD66 (êàðöèíîýìáðèîãåí àíòèãåí) ðåöåïòîð áà ãåïàðèí ñóëüôàò ïðîòåéãëèêàíû ðåöåïòîðòîé õîëáîãäîíî. Áýõëýãäñýí îðãàíèçì ôàãîöèòûí âàêóîëü áàéäëààð ýñýä íýâòðýí îðîõ áà ýñýýð äàìæèí öóñ ðóó îðíî. IgA1 ïðîòåàçà (ìåìáðàíû ãàäíàõ óóðàã) íºëººãººð ñàëñòûí äàðõëààíààñ õàìãààëàãäàæ ýïèòåëü ýñýä óäààí õóãàöààãààð àìüäðàõ ÿàäâàðòàé. PorB (ìåìáðàíû ãàäíàõ óóðàã) íü ýñèéí ìåìáðàíûã õàéëóóëàõ íºëººòýé òóë öóñ ðóó îðñîí íºõöºëä 50% ëèïîëèãîñàõàðèä áà 50% ãàäíà ìåìáðàíû óóðàã, ôîñôîëèïèä áà á¿ðõ¿¿ëèéí ïîëèñàõàðèä ãýñýí ýíäîòîêñèíóóäûã ÷ºëººëæ, öèòîêèíû ¿¿ñýëòèé㠺人õ áà õàâñàðãûã ñîíãîìîë çàìààð èäýâõæ¿¿ëíý.

Ýä ýñ ýìãýãø¿¿ëýõ ìåõàíèçì